Emekli aylığı bağlandıktan sonra hizmet akdiyle çalışmaya devam eden sigortalılar için uygulanan prim sistemine Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) denilmektedir. Bu uygulamada normal şartlarda emekli aylığı kesilmemekte, çalışan adına işveren tarafından SGK’ya destek primi ödenmektedir.
Ancak Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, bu sistemin tüm emekliler için geçerli olmadığını köşe yazısında ele alarak detayları anlattı. Emeklilik sonrası çalışma hayatında uygulanacak mevzuat, kişinin emekli olduğu tarihe göre değil, ilk defa sigortalı olduğu tarihe göre değişiklik göstermektedir. Bu durum, aynı gün emekli olan iki farklı kişinin tamamen farklı yasal uygulamalara tabi olmasına yol açabilmektedir.
1 EKİM 2008 SONRASI SİGORTALI OLANLARIN AYLIĞI KESİLİYOR
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden sonra ilk kez sigortalı olan ve ardından emekliğe hak kazanan kişiler yeniden çalışmaya başladıklarında yasal bir değişiklik ile karşılaşıyorlar.
Bu kapsamda olan kişilerin emekli aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme döneminden itibaren kesilmektedir. Bir başka deyişle, 1 Ekim 2008 sonrasında sigortalı olanlar hem emekli aylığı alıp hem de SGDP kapsamında çalışamamaktadır.
Bu kişilerin çalışmaya başladıkları andan itibaren adlarına şu primler ödenir:
-Kısa vadeli sigorta primi
-Uzun vadeli sigorta primi
-Genel sağlık sigortası primi
Bu gruptakilerin çalışması sona erdiğinde emekli aylıkları yeniden bağlanmakta ve yeni çalışma süreleri ile ödenen primler dikkate alınarak aylıkları yeniden hesaplanmaktadır.
1 EKİM 2008 ÖNCESİ İŞE GİRENLERDE ESKİ SİSTEM SÜRÜYOR
İlk kez 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olan kişiler için ise eski sistem geçerliliğini korumaktadır. Bu sigortalılar emekli olduktan sonra hizmet akdiyle çalışmaya başlasalar dahi emekli aylıkları kesilmemektedir.
İşverenleri tarafından SGK’ya %32 oranında Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenir ve bu prim doğrudan işverenin yükümlülüğündedir; emeklinin aylığından ayrıca bir kesinti yapılmaz. Böylece bu gruptakiler hem emekli aylıklarını alabilmekte hem de çalışabilmektedir.
KAMU, TARIM VE YURT DIŞI ÇALIŞANLARINDA ÖZEL ŞARTLAR
Emeklilik sonrası çalışma durumunda sektöre ve çalışma şekline göre şu kurallar uygulanmaktadır:
Kamu Kurumlarında Çalışanlar: 5335 sayılı Kanun gereği, 1 Ocak 2005 tarihinden sonra kamu kurumlarında göreve başlayan emekliler aylıklarını kestirmeden çalışamamaktadır. Bu kişiler hakkında SGDP uygulanmaz, normal sigortalılık hükümleri yürütülür ve kanuni istisnalar hariç emekli aylıkları kesilir.
Tarımsal Faaliyette Bulunanlar: Kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyette bulunan emekliler ile hizmet akdiyle çalışıp emekli olduktan sonra tarımsal faaliyete geçenlerin aylıkları kesilmez ve haklarında SGDP hükümleri uygulanmaz.
Yurt Dışında Çalışanlar: Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde Türk işverenler tarafından çalıştırılan emeklilerden SGDP kesilmez; yalnızca kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primi ödenir.
Yurt Dışı Borçlanması Yapanlar: 3201 sayılı Kanun kapsamında yurt dışı hizmetlerini borçlanarak emekli olanlar, 19 Haziran 2012’de yapılan düzenleme uyarınca Türkiye’de SGDP kapsamında aylıkları kesilmeden çalışabilmektedir.
Maluller: Harp, terörle mücadele ve vazife malullüğü kapsamında aylık alanların çalışmaya başladıklarında aylıkları çoğunlukla kesilmemekte, haklarında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanmaktadır.
SGDP ÖDENEN SÜRELER EMEKLİLİĞE KATKI SAĞLAR MI?
Sosyal Güvenlik Destek Primine tabi olarak geçen çalışma süreleri, sigortalılık süresine eklenmemekte ve hizmet birleştirmelerinde dikkate alınmamaktadır. Ödenen bu primlerin toplu olarak geri verilmesi söz konusu değildir. Ancak 4/a kapsamında SGDP’li çalışan emeklilerin iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hakları yasal olarak devam etmektedir.
Sonuç olarak; emeklilik planı yapan kişilerin hak kaybı yaşamamaları adına yalnızca emeklilik tarihlerini değil, ilk sigortalılık tarihlerini baz alarak hangi yasal kurala tabi olduklarını kontrol etmeleri gerekmektedir.
