Botsvana’daki Karowe madeninden çıkarılan ve bir yarısı canlı pembe, diğer yarısı tamamen renksiz olan 37,41 karatlık işlenmemiş elmas, uluslararası gemoloji ve jeoloji dünyasında incelemeye alındı. İki renk bölgesi arasında herhangi bir karışma olmaksızın net bir sınır barındıran taş, Dünya mantosundaki farklı oluşum koşullarını tek bir kristal yapıda sergiliyor.
RENK FARKININ NEDEN KAYNAKLANDIĞI AÇIKLANDI
Amerika Gemoloji Enstitüsü (GIA) tarafından yapılan ilk analizler, taşın azot ve diğer empüriteleri neredeyse hiç içermeyen Tip IIa sınıfına ait olduğunu doğruladı.
Araştırma bulgularına göre, pembe bölüm; yüksek jeolojik basınç altında atomik kafes yapısının kalıcı olarak yer değiştirmesi anlamına gelen plastik deformasyon sürecinden geçti. Yabancı atom varlığı olmaksızın oluşan bu yapısal bozulma, renkte pembeleşmeye yol açtı. Renksiz bölüm, düşük mekanik stres altında ve kafes bozulması yaşanmadan gelişti.
Iki karatın altındaki çift renkli elmas örnekleri arşivlerde bulunsa da, 37,41 karatlık bu kristal, net sınırı ve bütünlüğü bozulmamış yapısıyla iki farklı gelişme evresini yan yana inceleme imkanı sunuyor.
MADENDEN ELDE EDİLDİ
Elmas, Botsvana’nın kuzeyinde yer alan ve 2024 yılında 2,488 karatlık Motswedi elmasının da çıkarıldığı Karowe madeninden elde edildi.
Kimberlit Bacaklarının Rolü: Mantonun 150 kilometreden daha derin bölgelerinden yüksek gaz basıncıyla yüzeye fırlayan kimberlit magma bacaları, elmasların grafit yapıya dönüşmeden veya ısısal bozunmaya uğramadan yüzeye ulaşmasını sağlıyor.
Karowe’deki tesislerde kullanılan özel kırma ve ayıklama teknolojileri, büyük kristallerin parçalanmasını önleyerek elmasın bütün olarak laboratuvarlara ulaştırılmasına olanak tanıdı.
PEMBE ELMASLARA BENZERLİK GÖSTERİYOR
Botsvana elmasındaki iki aşamalı büyüme süreci, Batı Avustralya’daki Argyle madeninden çıkarılan pembe elmaslarla benzerlik gösteriyor. Nature Communications dergisinde yayımlanan 2023 tarihli bir çalışmada, Argyle’daki renk oluşumunun Nuna süperkıtasının ayrışma dönemindeki tektonik hareketlere dayandığı açıklanmıştı.
Botsvana numunesi de benzer şekilde, önce deformasyona uğramış, ardından deformasyonsuz büyümeye devam etmiş iki ayrı jeolojik evrenin izlerini taşıyor.
Gaborone’daki laboratuvar bünyesinde tahribatsız spektroskopik ve fotolüminesans haritalama testleri devam ediyor. GIA, kristal üzerindeki detaylı inceleme raporunu 2026 ortasında kamuoyuyla paylaşacağını duyurdu. Elmas, analizler tamamlanana kadar herhangi bir ticari kesim işlemine tabi tutulmadan orijinal haliyle muhafaza edilecek.
